Defter Ve Belgelerin Kaybolması Halinde Mükellefçe Yapılacak İşlemler

Defter ve belgelerin kaybolması halinde söz konusu durumun anlaşıldığı tarihte işletme içinde düzenlenecek bir tutanakla tespit edilmesidir. Düzenlenen tutanakta işletmeyle ilgili muhasebeden sorumlu kişi ve işletme sahibi veya genel müdürün imzaları bulunmalıdır. Tespit tutanağında; kaybolan belgelere ilişkin ayrıntılı bilgiler vererek gazete ilanının verileceği mahkeme tespiti ve vergi dairesine bildirim konularına yer verilir.

 

Bu işlemden sonra bir gazeteye ilan verilerek söz konusu ilanda kayıp belgelerin Seri ve Sıra No.su ile adedine yer verilir.

 

Olayın tutanağa bağlandığı tarihten itibaren 15 günü geçirmeden mahkemeye başvurularak tespit davası açılmalıdır. Mahkemeye başvururken gazete ilanı ve işletme içinde düzenlenen tutanakta mahkemeye ibraz edilmelidir. Mahkemeden talep edilmesi gereken ise kayıp faturaların geçersizliği ve zayi belgesi verilmesi talep edilmelidir.

 

Mahkeme kararı alındıktan sonra (lehe veya aleyhe) bir dilekçe ekinde tutanak ve gazete ilanı ile birlikte vergi dairesine bildirimde bulunulur.

 

 

 

Gelir Ve Kurumlar Vergisi Yönünden

 

VUK`un 30. maddesinin 3. bendi gereğince tutulması mecburi olan defterlerin vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlara herhangi bir sebeple ibraz edilmemesi re`sen takdir nedenidir. Yani defter ve belgelerin kaybı halinde, vergi incelemesine yetkili olanlara ibraz edilemeyeceğinden re`sen vergi tarh edilir. Ancak mükellef beyannamesini vermeden defter ve belgelerini kaybetmişse matrah takdir komisyonunca saptanır. Mükellef takdir edilen bu miktarı kabul ederse beyannamesini bu miktar üzerinden verir. Bu miktarın belli bir kısmını kabul ederse kabul ettiği kısım üzerinden beyanname verir ve yargı yoluna gider. Bu durumda yargı kararına göre işlem yapılır. Mükellefe her hangi bir ceza kesilmez. Mükellef kendisine bildirilen matrahı beyan etmez veya yargı yoluna gitmezse vergi matrahı re`sen takdir edilir.

 

Diğer taraftan VUK`un 373. maddesine göre "Bu Kanun`da yazılı mücbir sebeplerden her hangi birinin vukua geldiği malum ise veya tevsik ve ispat olunursa vergi cezası kesilmez." denilmektedir. Burada mükellef defter ve belgelerini mücbir sebeple kaybettiğini TTK`ya göre aldığı zayii belgesi ile ispatlayabilir. Bu durumda ceza uygulaması yapılmamaktadır.

 

Öte yandan mükellefin defter ve belgelerini mücbir sebep sayılan haller dışında kaybetmesi halinde defter ve belgelerini vergi incelemesine yetkili olanlara ibraz edemeyeceği için vergi matrahı re`sen takdir edilir. VUK`un 352. maddesine göre kesilen usulsüzlük cezası iki kat uygulanır. Ayrıca VUK`un 359. maddesi uyarınca hapis cezası uygulanması için Cumhuriyet Savcılığı`na suç duyurusunda bulunulur.

 

 

Katma Değer Vergisi Kanunu`na Göre Kdv İndirimi

 

Katma Değer Vergisi Kanunu`nun 34/1. maddesine göre, "vergi, alış faturası ve benzeri belgelerde gösterilmesi ve bu belgelerin kanuni defterlere kaydedilmesi şartıyla indirilebilinir." Vergi inceleme elemanları bu hüküm gereği defter ve belgelerini ibraz etmeyen mükelleflere gelir ve kurumlar vergisi yönünden çok, KDV indirimlerini ret eden raporlar düzenlemektedirler.

 

Ancak Maliye Bakanlığı`nda mücbir sebep nedeniyle defter ve belgelerini kaybeden mükelleflerin, zayi belgesi olması şartıyla KDV indirimlerinin red edilmemesi yönünde görüş oluşmuştur. Maliye Bakanlığı defter ve belgelerini deprem ve sel felaketi nedeniyle kaybeden mükelleflerin hiçbir şart aramadan KDV indirimlerini kabul etmektedir. Deprem ve sel felaketi dışındaki (hırsızlık, yangın ve münferit su basması gibi) münferit nedenlerle defter ve belgelerini kaybeden mükellefler, mal ve hizmet alışlarını belgeleyen vesikalarını inceleme elamanına ibraz etmeleri halinde KDV indirimleri kabul edilmektedir.

 

 

Defter ve belgelerini süresi içinde mücbir sebeple kaybettiğini ispatlayan zayi belgesi almayan mükelleflerin KDV indirimleri reddedilmektedir.

  

Karşılaşılan Yaptırımlar

 

Vergi İncelemeleri genelde geçmiş yılları kapsamaktadır. Bu nedenle özellikle vergilendirme döneminin üzerinden birkaç yıl geçtikten sonra yapılan vergi incelemelerinde mükellefler defter ve belgelerin ibrazında sorunlar yaşayabilmektedir. Özellikle hasılat faturalarının ibrazında mükelleflerce sorunlar yaşanmaktadır. İnceleme yılının geçmiş dönemlerle ilgili olması nedeniyle mükellefler inceleme elemanlarına bir kısım hasılat faturalarını ibraz edememektedirler. Mükelleflerce ibraz edemedikleri hasılat faturalarının kullanılmadığını da ispatlaması gerekmektedir. İptal ettirilmeyen ve kullanılmadığı kanıtlanamayan belgelerin inceleme elemanlarınca kullanıldığının kabul edileceği kuşkusuzdur.

 

Bu belgelere göre hasılat tespitinin ise kullanıldığı herhangi bir şekilde tespit edilen belgelerde yer alan tutarların ortalaması alınarak bulunacak hasılat miktarlarına göre; tespit edilmiş bir tutar yoksa, aynı ciltte yeralan ve mükellefin beyan ettiği miktarlar, yani kullanılan faturalardan hareketle kullanılmadığı kanıtlanamayan faturalar için hasılat tespiti söz konusu olacaktır.

     

Yine incelemeler esnasında karşılaşılan mükelleflerin fatura ciltlerinden bir kısmının çalınmasıdır. Özellikle son yıllarda sahte belge düzenleyen mükelleflerin kullandığı bir yöntem olarak incelemelerde karşılaşılmaktadır. Söz konusu bu tür durumlarda Kaybolan faturaların, bilahare herhangi birisinin bir başka işyerinde çıkması halinde genellikle faturası kaybolan yükümlü sorumlu olmakta ve tarhiyat faturası kaybolan yükümlüye yönelik yapılmaktadır. Ancak belgesi kaybolan mükellefler söz konusu belgelerin kullanılması halinde kendi firması tarafından düzenlenmediğinin ispat edilmesi halinde ilgili mükellefe ilişkin olarak herhangi bir vergisel işlem yapılmaz. Ancak bu durumu ispatlayamazsa vergi tarhiyatıyla karşı karşıya kalabilir.

Sosyal Medya'da Paylaş
E-Bülten Üyeliği

Mali Mezvuatlar hakkındaki
güncel gelişmeler konusunda
sizi online olarak
bilgilendirebilmemiz için
e-bültenimize kayıt olabilirsiniz.

"Güven, Kontrole Mani Değildir."